• Przedstawiamy zwycięskie prace konkursowe. Pytania konkursowe dotyczyły

1. Przedstaw najlepsze Twoim zdaniem ćwiczenie, które stosujesz w przypadku chronicznych dolegliwości bólowych kregosłupa lędźwiowego.
   
   
2. Przedstaw najlepsze Twoim zdaniem ćwiczenie w przypadku kolana skoczka.

Poniżej zamieszczamy propozycje ćwiczeń Macieja Białego, laureata II miejsca, który pracuje z reprezentacją Polski na wózkach.

Ćwiczenie: Zgięcie stawu kolanowego w wykroku na skośnym podłożu.

Kolano skoczka jest dolegliwością najczęściej występująca u osób, u których dochodzi do przeciążenia więzadła właściwego rzepki tzw. przeciążenie aparatu wyprostnego stawu kolanowego. Najczęściej dolegliwość tą można spotkać u siatkarzy, koszykarzy, skoczków narciarskich itp., jedną z głównych przyczyn tych dolegliwości jest osłabiona siła ekscentryczna mięśnia czworogłowego uda, co prowadzi do mikrourazów kumulujących się w obrębie tego więzadła.

Przedstawione ćwiczenie odnosi się do tzw. stopnia pierwszego kolana skoczka (ból występuje tylko po aktywności fizycznej). Przedstawione przeze mnie ćwiczenie może być stosowane zarówno w stopniu 1 jak i ćwiczenie prewencyjne. Celem ćwiczenia jest wzmocnienie siły ekscentrycznej m. czworogłowego uda i zmniejszenie aktywności zginaczy stawu kolanowego poprzez wprowadzenie skośnego podłoża (obniżenie napięcia na taśmie podłużnej tylnej).

Pozycja wyjściowa: Wykrok, kończyna, w której występuje ”kolano skoczka” ustawione z przodu na skośnym podłożu - 30° nachylenia, kończyny górne skrzyżowane na klatce piersiowej. Osiowość kończyn zachowana – krawędzie przyśrodkowe stóp równolegle na szerokość bioder, kolce biodrowe przednie górne w jednej linii z osią rzepki i II palcem stopy.

Ruch: Powolne obniżanie się w dół pacjenta (dotknięcie kolanem nogi zakrocznej podłoża) czas trwania około 10 sekund – by wpływać na siłę ekscentryczna czas pracy ekscentrycznej mmięśnia powinien być około 2 razy dłuższy niż czas jego pracy koncentrycznej, tak więc wyjście w górę pacjenta powinno zająć nie więcej niż 5 sekund.

Pozycja końcowa: Kolano nogi zakrocznej dotyka podłoża, kolano nogi wykrocznej jest w zgięciu 90°, utrzymanie pozycji końcowej przez 3 sekundy, następnie ruch w górę( 5 sekund).

W przypadku zaburzonej kinestezji i/lub poczucia pozycji stawu, ćwiczenie należy wykonywać przed lustrem (feedback) lub można po stronie bocznej stawu kolanowego przykleić tapem laser, który nacelowany na pionową linie na ścianie będzie dawał informację o prawidłowym (osiowym) ruchu w stawie, dodatkowo celu wpłynięcia na odruchową aktywność mięśnia można, a nawet należy wprowadzić ćwiczenie z zamkniętymi oczami i/lub niestabilnym podłożu, bądź terapeuta manualnie wytrąca staw kolanowy z osi ruchu.

W mojej opinii nie ma jednego dobrego ćwiczenia, które jest najlepsze na dolegliwości bólowe dolnego odcinka kręgosłupa. Dlatego też przedstawionych przeze mnie ćwiczeniach staram się odtwarzać kontrolę ruch zgięcia kręgosłupa. Ruch zgięcia jest częstą przyczyną bólu u naszych pacjentów, dlatego też często w opinii wielu fizjoterapeutów powinno się unikać tego ruchu podczas rehabilitacji, a także późniejszych aktywności wykonywanych przez naszych pacjentów. Ja mam inne zdanie, kręgosłup jest zaprojektowany tak by poruszać się we wszystkich płaszczyznach, jest to wykonalne tylko i wyłącznie dzięki specyficznej kontroli nerwowo-mięśniowej. Wyłącznie jednej płaszczyzny ruchu np. zgięcia będzie prowadziło do wystąpienia kompensacji wynikających z nadmiernego obciążenia ruchów w pozostałych płaszczyznach lub pozycji statycznych. Zaniechanie wykonywania ruchu zgięcia może prowadzić do kinezjofobii oraz zaburzeń trofiki w obrębie krążków międzykręgowych. Z powyżej przedstawionych argumentów chciałbym przedstawić poszczególne etapy progresji odtwarzania kontroli pozycji neutralnej podczas ruchu zgięcia odcinka lędźwiowego.

Ćwiczenie: Kontrola odcinka lędźwiowego podczas zgięcia stawów biodrowych w pozycji siedzącej.

W przedstawionym ćwiczeniu uwaga pacjenta skupia się na kontrolowaniu pozycji neutralnej odcinka lędźwiowego podczas zgięcia stawów biodrowych. Ruch zgięcia jest częstą przyczyną bólu u naszych pacjentów, dlatego też często w opinii wielu fizjoterapeutów powinno się unikać tego ruchu podczas rehabilitacji, a także późniejszych aktywności wykonywanych przez naszych pacjentów.

Kręgosłup jest zaprojektowany tak by poruszać się we wszystkich płaszczyznach jest to wykonalne tylko i wyłącznie dzięki specyficznej kontroli nerwowo-mięśniowej. Wyłącznie jednej płaszczyzny ruchu np. zgięcia będzie prowadziło do wystąpienia kompensacji wynikających z nadmiernego obciążenia ruchów w pozostałych płaszczyznach lub pozycjach statycznych. Zaniechanie wykonywania ruchu zgięcia może prowadzić do kinezjofobii oraz zaburzeń trofiki w obrębie krążków międzykręgowych. Z powyżej przedstawionych argumentów chciałbym przedstawić poszczególne etapy progresji odtwarzania kontroli pozycji neutralnej podczas ruchu zgięcia stawów biodrowych. Ćwiczenie to jest o tyle przydatne, gdyż większość pacjentów skarżących się na przewlekłe dolegliwości bólowe odcinak lędźwiowego prowadzi sedenteryjny tryb życia, a to właśnie u takich pacjentów przewlekłe dolegliwości są najczęstsze. Dzieję się tak prawdopodobnie z dwóch powodów: bólu, który zmienia wzorce aktywacji mięśni odpowiedzialnych za kontrolę nerwowo-mięśniową, oraz z zmniejszenia obciążeń tego regionu, co wpływa na dezaktywacje mięśni odpowiedzialnych pośrednio i bezpośrednio za stabilność połączeń miedzy kręgowych (obniżenie aktywności spoczynkowej tych mięśni). Przedstawione przeze mnie ćwiczenie ma na celu reaktywacje nerwowo-mięsniową kompleksu biodrowo-miedniczno-lędźwiowego i poprawę jego kontroli w najczęściej przyjmowanej przez człowieka dzisiejszymi czasy pozycji – pozycji siedzącej.

Pozycja wyjściowa: Pacjent siedzi przy ścianie, ustawienie pozycji neutralnej poprzez ruch przodo- i tyłopochylenia miednicy i ustawienie środkowej części zakresu ruchu, Stabilizer pod odcinkiem lędźwiowym napompowany do 40 mmHg, kończyny dolne wyprostowane oparte o piłkę.

Ruch: Kontrola odc. lędźwiowego, zmiana ciśnienia nie więcej niż do 48-50 mmHg, zgięcie w stawach biodrowych do 120°, niestabilne podłoże, które stanowo piłka zwiększa obciążenie układu sensomotorycznego.

Pozycja końcowa: Pozycja neutralna kontrolowana przez Stabilizer, stawy biodrowe zgięte do 120° (zachowana osiowość kończyn), utrzymanie pozycji końcowej przez 10 sekund, następnie powrót do pozycji wyjściowej z jednoczesną kontrolą strefy neutralnej w odcinku lędźwiowym.